Over

Wetenschappelijk onderzoek, wat is dat nu eigenlijk?
We weten allemaal dat het eten van groente en fruit gezond is. Maar hoe weten we dat? Daarvoor wordt onderzoek gedaan met mensen die veel groente eten en mensen die geen groente eten. Wanneer de deelnemers dit een paar weken goed volhouden en netjes meewerken aan het onderzoek, kan worden vergeleken wat het effect van het verschil in groente inname is op de gezondheid.
Het netjes, gestandaardiseerd uitvoeren van een onderzoek maakt een goede vergelijking mogelijk en hiermee kan worden nagegaan wat het effect van bepaalde voeding is op bijvoorbeeld gezondheid.

Geblindeerd onderzoek
Een ander voorbeeld is bijvoorbeeld het positieve effect van het eten van vis op cholesterol. Dit kan worden onderzocht door mensen die dagelijks vette vis (zalm) eten te vergelijken met mensen die dit niet doen en bijvoorbeeld kipfilet eten in plaats van vis. Vervolgens kan worden nagegaan of de vette vis meer of minder effect had op het cholesterol.
In plaats van echte vis, kan ook een tabletje met visvetzuren worden verstrekt en worden vergeleken met een tabletje zonder visvetzuren. Zo weten de deelnemers niet wat ze precies krijgen, ze zijn ‘blind’ in het onderzoek. Doordat deelnemers niet weten welk tabletje ze krijgen is het onderzoek netter uitgevoerd. Immers, als deelnemers wel weten in welke groep ze zitten, gaan ze misschien meer gezonde dingen doen. Dit wordt met een ‘blinde’ studie, waarbij de deelnemer niet weet wat hij krijgt, voorkomen en zo wordt netjes het verschil in bijvoorbeeld cholesterol door de inname van de voedingsstof onderzocht.
Deze nette, gecontroleerde manier van onderzoek doen, is wetenschappelijk onderzoek. Je baseert het onderzoek op eerder onderzoek en gaat na of dit klopt door het zelf ook netjes, gecontroleerd te onderzoeken.

Waar vindt het onderzoek plaats?
Bij TNO vinden de humane studies, het onderzoek met mensen, op diverse manieren plaats.
We zijn in staat het onderzoek op onze TNO locatie in Zeist uit te voeren. Ook andere locaties kunnen we inrichten om onderzoek mogelijk te maken. Zo heeft een onderzoek plaatsgevonden bij de Jumbo supermarkt in Almere door daar ter plekke diverse metingen en online vragenlijsten bij consumenten af te nemen. Ook werken we samen met organisaties die beschikken over een speciale onderzoeklocatie.
Daarnaast wordt in samenwerking met de gezondheidszorg, bijvoorbeeld in ziekenhuizen of bij huisartsen, onderzoek verricht. In een onderzoek met patiënten met bijvoorbeeld suikerziekte hebben medewerkers van de huisarts de metingen verricht en de data met TNO gedeeld.
Een andere manier om onderzoek te doen die steeds populairder wordt is via internet. Een voorbeeld van een studie die we via internet hebben gedaan is een koffiestudie. Deelnemers hadden zich online aangemeld. Geschikte deelnemers kregen koffiepads thuisgestuurd. Een uur na inname van de koffie, werden op een TNO website diverse geheugentesten uitgevoerd. Die data konden we bij TNO weer goed analyseren en zo hebben we dus een onderzoek met deelnemers volledig online uitgevoerd.
Als TNO in een onderzoek met andere partijen samenwerkt, zal dit altijd expliciet worden vermeld.

De diverse manieren van onderzoek doen hebben voor- en nadelen. Een voordeel van een onderzoek bij TNO is dat de onderzoekers goed zien hoe het onderzoek verloopt en dat de gegevens netjes worden verzameld. Deelnemers moeten daarvoor echter wel naar TNO komen. Onderzoek thuis is voor deelnemers natuurlijk veel makkelijker, maar zorgt voor minder gecontroleerde omstandigheden en meer variatie in de gegevens.

Lijkt het u leuk om mee te doen en denkt u erover om u in te schrijven als deelnemer, of wilt u misschien nog iets meer weten wat het inhoudt? Kijkt u dan op de website van de centrale commissie mensgebonden onderzoek (de CCMO) die u uitlegt waar u rekening mee moet houden als deelnemer (ookwel proefpersoon): www.ccmo.nl/proefpersonen.

Hoe vindt wetenschappelijk onderzoek met mensen plaats?
Afhankelijk van wat er onderzocht gaat worden, wordt een onderzoek ingericht en wordt er bepaald welke metingen er gedaan moeten worden. Voor het ene onderzoek hoeft alleen een speekselmonster verzameld te worden, omdat er in het speeksel iets gemeten kan worden dat iets zegt over uw mondgezondheid. In een ander onderzoek wordt meerdere keren bloed afgenomen na het drinken van een soort milkshake, zodat we kunnen bepalen hoe makkelijk een deelnemer de inhoud van de drank verwerkt. Wat meedoen aan onderzoek inhoudt, is dus verschillend per onderzoek en afhankelijk van wat er onderzocht gaat worden. Lees daarom altijd de specifiek geschreven deelnemersinformatie van het onderzoek goed door voor u besluit mee te doen.

Onderzoek met mensen, mag dat zo maar?
Zoals al beschreven zijn er diverse soorten onderzoek mogelijk. Soms heel simpel zoals enkel de afgifte van een haar- of speekselmonster, soms wordt u langdurig gevraagd een bepaalde leefregel te volgen. Dit noemen we een interventie. Onderzoek met mensen kan bij TNO alleen nadat het onderzoek is getoetst en akkoord bevonden. Relatief eenvoudig onderzoek mag TNO zelf toetsen en controleren. Hiervoor is een onafhankelijk, interne toetsingscommissie ingericht. Echter belastend onderzoek waarbij mensen zich aan bepaalde intensieve leefregels moeten houden of waarbij frequent bloed wordt afgenomen, moet worden voorgelegd aan een externe toetsingscommissie. Deze Medisch Ethische ToetsingsCommissie (METC) beoordeelt of het onderzoek nodig is, goed is, veilig is en ook of het ethisch juist is. Onderzoek kan dus nooit zonder toetsing worden uitgevoerd.

Vragen
Mocht u vragen over het onderzoek hebben dan zijn er mogelijkheden om deze te stellen aan de mensen verbonden aan het onderzoek. De projectleider staat altijd genoemd in de deelnemersinformatie. Zorg dat al uw vragen zijn beantwoord voordat u toestemming geeft voor deelname.

Klachten
Mocht u klachten hebben bij een onderzoek dan staat in de deelnemersinformatie ook tot wie u zich kunt wenden om de klacht kenbaar te maken. U kunt uw klacht per e-mail kenbaar maken en sturen naar anneke.douma@tno.nl.

Vrijwillige toestemming
Wij vinden het belangrijk dat deelnemers vrijwillig deelnemen en goed begrijpen waar ze aan meedoen. Het is dus van groot belang dat uw vragen bij het onderzoek zijn beantwoord voorafgaand aan het instemmen met uw deelname. Om aan te geven dat u vrijwillig meedoet, vragen we u om een toestemmingsformulier te tekenen. Hierin wijzen we u nogmaals op een aantal belangrijke kenmerken in het onderzoek, waarvan we willen dat u die bewust onderschrijft. Door een schriftelijke handtekening onder deze voorwaarden te vragen gaan we uit van uw volledige, vrijwillige instemming en bekendheid met het onderzoek. Het is u duidelijk wat er van u wordt verwacht bij deelname. Door ook een TNO onderzoeker het toestemmingsformulier mede te laten tekenen maken we een wederzijdse overeenkomst, waarbij de TNO onderzoeker tekent dat hij/zij het onderzoek goed heeft uitgelegd en uw eventuele vragen juist en volledig heeft beantwoord.

Ook na uw instemming kunt u zich echter altijd, zonder opgave van redenen, terugtrekken uit het onderzoek, mocht u daar toch toe besluiten. U bent niet verplicht deel te nemen.

Wat gebeurt er met mijn gegevens als ik mee doe aan een onderzoek?
Nadat u een toestemmingsformulier hebt ondertekend, zal uw naam zoveel mogelijk worden vervangen door een onderzoeksnummer om zo, zo anoniem mogelijk met uw gegevens om te gaan. Uw gegevens worden bij TNO op een beveiligde server opgeslagen. Alleen medewerkers betrokken bij het onderzoek hebben toegang tot de data. Als TNO met andere partijen samenwerkt in het onderzoek, wordt u op de hoogte gesteld over, of en tot welke data deze partijen beschikking hebben. Ook kan het mogelijk zijn dat een inspecteur van het Ministerie van Volksgezondheid of een auditor de data controleert in verband met kwaliteitscontrole. Zij zijn gehouden aan hun geheimhoudingsplicht.

Mocht u echter besluiten om zich terug te trekken uit het onderzoek en ook uw gegevens intrekken, dan zal TNO proberen zoveel mogelijk aan deze wens tegemoet te komen. Dit kan zolang de data nog niet is verwerkt. TNO is niet verplicht de data terug te trekken uit reeds verwerkte en gepubliceerde data.

Privacy statement (AVG)
www.tno.nl/en/about-tno/contact/corporate-legal/privacy-statement/

Contact
Centraal contactpersoon Humane Studies TNO
Wilrike Pasman, dr
Email: wilrike.pasman@tno.nl
Telefoon: 088 866 5129
Mobiel: 06 4684 7306